TIDAK DITEMUI BUKTI KECURIAN DALAM TH

 

Perbezaan metodologi dan kaedah pengiktirafan rosot nilai aset serta penilaian pelaburan menjadi punca utama perbezaan ketara antara dapatan audit Jabatan Audit Negara (JAN) dan Financial Position Review oleh PricewaterhouseCoopers (PwC) berhubung kedudukan kewangan Lembaga Tabung Haji (TH).

Bekas Ketua Audit Negara, Tan Sri Madinah Mohamad berkata penyata kewangan TH yang diaudit JAN menunjukkan keuntungan bersih sekitar RM3.4 bilion, manakala Financial Position Review oleh PwC melaporkan kedudukan defisit atau kerugian sekitar RM1.4 bilion.

“Perbezaan metodologi dan kaedah inilah yang menyebabkan kedua-dua laporan menghasilkan angka yang berbeza,” katanya pada program Musyawarah Nasional ‘Realiti dan Persepsi: Jangan Mempolitikkan Tabung Haji’, di Kuala Lumpur pada 25 Ogos 2026.

Madinah menjelaskan perbezaan sekitar RM4.8 bilion itu khususnya berkait dengan kaedah pengiktirafan rosot nilai aset dan penilaian pelaburan, termasuk membabitkan syarikat subsidiari, syarikat bersekutu dan aset pelaburan.

Katanya, perbezaan tersebut tidak seharusnya terus ditafsirkan sebagai bukti bahawa proses audit JAN gagal atau tidak mengesan masalah kewangan TH.

Sebaliknya, beliau berkata kedua-dua laporan mempunyai mandat, objektif, skop dan metodologi yang berbeza.

“Apabila kita membandingkan dapatan JAN dengan Financial Position Review oleh PwC, kita perlu memahami bahawa kedua-duanya tidak menggunakan mandat, objektif dan metodologi atau kaedah yang sama.

Mengulas lanjut, Madinah berkata JAN menjalankan audit statutori TH berdasarkan Akta Audit 1957 dan Akta Tabung Haji 1995, dengan objektif memberikan pendapat sama ada penyata kewangan memberikan gambaran yang benar dan saksama mengikut Malaysian Financial Reporting Standards (MFRS) yang berkuat kuasa ketika itu.

Sebaliknya, beliau berkata, PwC pula menjalankan Financial Position Review sebagai satu penugasan khas berdasarkan 'terms of reference' yang berbeza dan menggunakan pendekatan penilaian yang lebih luas terhadap kedudukan kewangan TH.

Beliau turut menjelaskan mengenai penggunaan Financial Reporting Standards Implementation Committee (FRSIC) Consensus 14 oleh PwC sebagai asas kepada pelarasan terhadap penyata kewangan TH 2017.

Katanya, dokumen yang dikemukakan kepada Lembaga Suruhanjaya Diraja (RCI) menunjukkan terdapat pandangan profesional yang berbeza mengenai kesesuaian penggunaan FRSIC Consensus 14 dalam konteks TH.

“Surat Ketua Pegawai Eksekutif Malaysian Institute of Accountants (MIA) menjelaskan bahawa FRSIC Consensus 14 bukanlah MFRS yang mempunyai kuasa mandatori seperti piawaian pelaporan kewangan yang dikeluarkan oleh Malaysian Accounting Standards Board (MASB).

“Sebaliknya, FRSIC Consensus 14 merupakan panduan (consensus guidance) bagi membantu aplikasi piawaian dalam keadaan tertentu,” katanya.

Madinah berkata isu yang perlu dilihat bukan sama ada FRSIC Consensus 14 wujud atau tidak, tetapi sama ada penggunaannya merupakan satu-satunya tafsiran yang boleh diterima dalam konteks badan berkanun seperti TH.

Ujarnya lagi, sesuatu pendapat audit perlu dinilai berdasarkan bukti audit, piawaian perakaunan dan piawaian audit yang berkuat kuasa pada tarikh audit dilaksanakan, bukannya berdasarkan maklumat atau perkembangan yang hanya diketahui selepas audit selesai.

“Justeru, pada pandangan saya, perbezaan antara laporan JAN dan PwC perlu difahami sebagai perbezaan metodologi dan objektif penugasan, bukannya terus ditafsirkan sebagai bukti bahawa proses audit JAN gagal atau tidak mengesan masalah TH,” katanya.

Madinah menambah, kelemahan dalam pengurusan, tadbir urus atau keputusan pelaburan tidak semestinya bermaksud juruaudit gagal melaksanakan tanggungjawabnya.

Beliau yang berkhidmat sebagai Ketua Audit Negara pada 2017 hingga 2019 menegaskan bahawa JAN mempunyai pasukan audit yang berpengalaman dan tidak menjalankan proses pengauditan secara bersendirian.

Laporan RCI yang diterbitkan pada 29 Julai lalu mendedahkan TH sepatutnya merekodkan kerugian bersih RM1.4 bilion bagi tahun kewangan 2017 berbanding keuntungan sebanyak RM3.4 bilion seperti yang dilaporkan dalam penyata kewangannya.

Laporan RCI yang diterbitkan, menyatakan jika MFRS diguna pakai sepenuhnya bagi tahun kewangan 2017, TH sepatutnya merekodkan kerugian bersih berkenaan, sekali gus menunjukkan kedudukan kewangan institusi itu sudah berada dalam keadaan kritikal pada tahun berkenaan.

Jika wujud sebarang penemuan berkaitan kecurian, Madinah menegaskan, beliau akan menjadi orang pertama yang melaporkan perkara tersebut kepada pihak berkuasa.

"Semasa saya Ketua Audit Negara, saya tidak nampak apa-apa bukti sedemikian (kecurian). Kalau saya dan pasukan saya menemui bukti-bukti tersebut, bukan sahaja saya tidak sembunyi, saya akan highlight (mengetengahkan) lagi, dan saya laporkan kepada pihak berwajib.

"Mandat saya sangat jelas. Kami membuat pengauditan berdasarkan piawaian, berdasarkan bukti-bukti pengauditan dan kami telah keluarkan penyata atau sijil.

"Adakah dalam itu disebut ada penyelewengan ke atau kecurian? Ada tak sebut? Tak ada. Jadi Datuk (merujuk kepada peserta), minta maaf, saya tak boleh nak jawab dan saya tak faham apa erti 'sakau'. Saya berpijak di bumi yang nyata," katanya.

Madinah berkata demikian ketika menjawab pertanyaan salah seorang peserta pada program berkenaan yang mahu tahu jika wujud kecurian atau penyelewengan ketika beliau menjalankan audit ke atas TH.

Mengulas sama ada keterangan beliau, sekiranya hadir pada prosiding RCI, akan mengubah laporan yang dihasilkan suruhanjaya itu, Madinah memberi gambaran mungkin ia menghasilkan dapatan yang berbeza.

Madinah berkata beliau menyerahkan kepada RCI untuk menentukan sama ada perkara itu dilihat sebagai faktor mitigasi, termasuk berkaitan dakwaan bahawa Ketua Audit Negara tidak tegas dalam menjalankan tanggungjawabnya.

"Apa yang akan saya katakan (jika dipanggil), adalah perkara yang sama seperti yang saya jelaskan hari ini.

"Sama ada RCI melihat perkara itu sebagai faktor mitigasi dan tidak menganggap Ketua Audit Negara sebagai tidak tegas, perkara itu bukan dalam pengetahuan saya," ujarnya lagi.

Memetik laporan media pada 13 Ogos lalu, Madinah menzahirkan rasa terkilan kerana tidak dipanggil pada prosiding oleh RCI TH walaupun beliau sedia memberi keterangan kepada panel siasatan itu.

Pada 29 Julai 2026, laporan RCI setebal 211 halaman didedahkan kepada umum, yang mengandungi pelbagai penemuan berkaitan kelemahan pengurusan dan operasi institusi berkenaan bagi tempoh 2014 hingga 2020.

Laporan itu turut mengemukakan 25 syor tindakan penambahbaikan dengan 75 peratus daripadanya telah dilaksanakan oleh TH setakat 30 Julai 2026.